Làm thế nào để 90% các nhà tuyển dụng phỏng vấn bạn? (Phần 1)

Khi ứng tuyển vào các công ty, được nhiều nơi phỏng vấn thì chúng ta sẽ gia tăng cơ hội tìm được công việc phù hợp. Ví dụ nếu có 3 trong tổng số 4 công ty mà bạn ứng tuyển mời phỏng vấn thì bạn có nhiều lựa chọn hơn chỉ có 1 nơi phỏng vấn mình. Đó là lựa chọn về môi trường làm việc, lựa chọn về mức lương và các chế độ, lựa chọn về quản lý và đồng nghiệp tương lai…

Do đó gia tăng cơ hội được mời phỏng vấn trong quá trình tìm việc rất quan trọng.

Trước khi nói về cách làm như thế nào để 90% các công ty bạn ứng tuyển mời bạn phỏng vấn, tôi sẽ lướt nhanh qua lý do vì sao ứng viên không được lựa chọn phỏng vấn.

Hãy nhìn lại phương pháp ứng tuyển mà nhiều ứng viên đang thực hiện, thông thường theo 3 bước sau:

  1. Tạo CV, profile.
  2. Nộp đơn qua trang tuyển dụng của công ty hoặc các trang đăng tuyển như Vietnamworks, CareerBuilder, Linkedin…
  3. Chờ đợi trong may rủi

Bạn biết vì sao phương pháp trên không tăng cơ hội bạn được phỏng vấn không?

Đó là vì bạn đã đặt mình vào tình thế: nhà tuyển dụng đánh giá năng lực của bạn dựa vào một “tờ giấy” (bản CV). Cách đánh giá này chứa đựng rất nhiều rủi ro cho bạn: số lượng CV ứng tuyển nhiều nên nhà tuyển dụng thường lướt qua hồ sơ của bạn, hoặc nhà tuyển dụng có những định kiến trong cách viết CV của ứng viên (không thích CV dài trên 2 trang, không thích cách trình bày theo lối kể chuyện, hay họ không thích…công ty/ngành nghề trước của bạn…).

Bạn rõ ràng nằm trong thế bị động và sẽ phụ thuộc rất lớn vào quyết định chọn CV nào của nhà tuyển dụng.

Cái thất thế lớn nhất của bạn còn nằm ở chỗ bạn không có tương tác được với nhà tuyển dụng trong quá trình ba bước trên. Hãy để tôi lấy ví dụ cụ thể: tại sao nhà tuyển dụng ưu tiên tuyển qua sự giới thiệu của nhân viên trong công ty hoặc các mối quan hệ (referral hire)? Đó là vì họ biết người giới thiệu là ai (họ cũng không biết gì về ứng viên được giới thiệu). Cái sự biết này là một dạng tương tác. Tôi làm việc, giao tiếp với người này rồi nên tôi tin vào sự giới thiệu của anh/chị ấy…

Do đó để xây dựng niềm tin với nhà tuyển dụng, bạn cần tạo ra sự tương tác với họ trong quá trình tuyển dụng. Cái này tôi sẽ nói ở phần dưới.

Nói tóm lại, với cách ứng tuyển truyền thống như trên thì bạn sẽ ít có cơ hội được phỏng vấn bởi vì 2 lý do:

  • Bạn tự đưa mình vào một danh sách (pool) các ứng viên mà rất khó để bạn nổi bật hơn
  • Bạn và nhà tuyển dụng không tương tác cùng nhau để xây dựng niềm tin ban đầu.

Cách mà tôi chia sẻ ở đây sẽ giải quyết hai vấn đề trên đồng thời giúp cho bạn đạt được mục đích: không cần gửi CV ứng tuyển nhiều nhưng có nhiều cơ hội phỏng vấn với những nơi bạn trao niềm tin.

Cách làm này sẽ có 3 bước:

1. Xác định giá trị của bạn đối với nhà tuyển dụng:

Chắc bạn đã biết về khái niệm giá trị, nhưng trong mối quan hệ giữa bạn và nhà tuyển dụng tương lai thì giá trị đó biểu hiện ở công thức sau:

Vấn đề mà nhà tuyển dụng gặp + Khả năng giải quyết vấn đề của bạn = Giá trị của bạn (đối với nhà tuyển dụng)

Nói đơn giản, các công ty thì luôn có những thách thức cần phải giải quyết được gọi là “business pains” (BP). Các BP này bao gồm:

  • Vốn và doanh thu để duy trì hoạt động của công ty hoặc số tiền cần gây quỹ đối với các tổ chức phi lợi nhuận. Nhưng chung quy lại là dòng tiền để các tổ chức có thể hoạt động được.
  • Đối với các doanh nghiệp xã hội (social enterprise) thì còn có mục tiêu là đạt được những tác động xã hội mà doanh nghiệp tạo ra (social impacts).

Để giải quyết hai BP trên thì công ty cần có bộ máy nhân sự, hoạt động bán hàng, tiếp thị, vận hành…Chính các hoạt động này sẽ tạo ra những vấn đề phụ (sub-business pains):

  • Nhu cầu về tuyển dụng nhân sự chất lượng và phù hợp với doanh nghiệp.
  • Các hoạt động bán hàng, tiếp thị để gia tăng doanh số.
  • Khả năng vận hành, quản lý tài chính doanh nghiệp…

Như vậy bạn cần biết rõ là mình sẽ giúp nhà tuyển dụng tương lai giải quyết BP nào. Ví dụ như bạn làm IT Recruiter cho doanh nghiệp IT thì sẽ giúp công ty tìm nhân sự kỹ thuật về .NET hoặc PHP…Còn bạn làm Marketing Manager thì thuộc về phần hoạt động marketing và cả tuyển chọn nhân sự cho đội của bạn.

Nhưng như thế mới là hiểu biết chung về BP. Để tạo ra sự khác biệt thì bạn cần nghiên cứu rõ công ty mà bạn muốn ứng tuyển để chỉ ra được BP mà bạn sẽ giúp họ giải quyết. Lấy ví dụ bạn ứng tuyển làm Marketing Manager cho một công ty khởi nghiệp trong lĩnh vực nông nghiệp với nguồn ngân sách hạn chế thì bạn sẽ giúp họ đạt được mục tiêu kinh doanh chính bằng cách nào? Hiện nay các kênh quảng bá nào của doanh nghiệp này đã làm được tốt, các kênh nào chưa khai thác…?

Để biết rõ công ty đó đang gặp vấn đề gì ở vị trí mà bạn ứng tuyển thì bạn cần tìm hiểu tổng quan ngành nghề kinh doanh mà họ tham gia (đọc các báo cáo của ngành), mô hình kinh doanh của họ, cách họ vận hành, đối thủ cạnh tranh…Đôi khi quá trình này sẽ mất vài ngày, thậm chí cả tuần. Nếu mà bạn có thể nói chuyện với người làm trong công ty đó về những điều bạn muốn tìm hiểu thì lại càng tốt vì bạn sẽ có cái nhìn từ bên trong doanh nghiệp, điều mà các ứng viên khác không có.

Cá nhân tôi thì với chuyên môn về tuyển dụng, tôi sẽ lên Linkedin và tìm profile của những nhân sự từng làm công ty mà tôi muốn ứng tuyển để giúp tôi biết được: trước khi vào công ty này thì các đồng nghiệp tương lai của tôi làm ở đâu? Sau khi rời công ty thì họ đi đâu?

Điều này giúp tôi hình dung phần nào về “phân khúc nhân sự” của công ty tương lai, nó sẽ có ích cho việc tuyển dụng của tôi.

2. Tìm ra giải pháp giải quyết các BP mà bạn đã nghiên cứu

Sau khi đã biết rõ vấn đề mà công ty gặp phải, giờ đây bạn nên thành thật trả lời:

  1. Liệu tôi có muốn là người giải quyết các vấn đề này hay không?
  2. Nếu có, vậy tôi sẽ làm như thế nào?

Rất có thể sau khi biết rõ vấn đề mà bạn sẽ phải giải quyết nếu làm ở vị trí ứng tuyển thì bạn thấy không hứng thú tiếp tục. Lý do có thể là vì bạn không thấy thách thức hoặc không phải là trải nghiệm bạn muốn đi qua trong bước tiếp theo của sự nghiệp.

Còn nếu bạn tìm thấy đó chính là điều khiến bạn thích thú và muốn tiếp tục thì chúng ta qua bước số 2: trả lời cho câu hỏi liệu bạn có phải là giải pháp công ty cần cho vấn đề mà họ đang gặp phải. Cái này tôi tạm đặt tên là Your Solution và viết tắt là YS.

Tôi muốn nhấn mạnh ý: bạn có phải là giải pháp mà công ty cần cho vấn đề của họ.

Muốn vậy thì lúc này bạn cần hình dung ra những phương án, những hành động mà bạn sẽ làm nếu bạn ngồi vào vị trí mà mình đang ứng tuyển. Ví dụ là Marketing Manager cho công ty khởi nghiệp về nông nghiệp mà tôi ví dụ ở trên thì bạn làm sao để giúp họ đạt được doanh số nhờ vào hoạt động tiếp thị khi mà:

  • Ngân sách giới hạn
  • Bạn tìm hiểu thì thấy có 2 mô hình khởi nghiệp tương tự đang khá thành công. Còn công ty bạn ứng tuyển đang đi sau (lấy ví dụ thế)
  • Khả năng là bạn phải làm từ A – Z và nếu có tuyển cấp dưới thì cũng không thể hy vọng là công ty có chi phí tuyển người đã nhiều kinh nghiệm.

Bước này sẽ giúp cho bạn “hít thở” không khí của công ty bạn đang ứng tuyển, cho bạn một cảm giác “người nhà” với họ. Đây cũng là kết nối vô hình có ích cho bạn sau này khi bạn gặp họ trực tiếp.

Cả hai bước 1 & 2 trên đây khi thực hiện chắc chắn sẽ mất nhiều thời gian hơn việc chỉ tìm hiểu qua về công ty mà các ứng viên hay làm. Tuy nhiên nó sẽ rất đáng giá cho công sức mà bạn bỏ ra vì quá trình này sẽ giúp bạn học hỏi thêm rất nhiều điều. Phương pháp này cần kết hợp kỹ năng nghiên cứu thị trường, phân tích vấn đề, tìm ra giải pháp xử lý, trình bày cách thực hiện…Giả sử lần đầu tiên bạn áp dụng phương pháp này thì đây là cơ hội để bạn học các kỹ năng mới bằng cách “vừa làm vừa học”.

Cách tiếp cận này chính là cách làm việc thể hiện “tinh thần làm chủ” (entrepreneurship mindset) của bạn. Tinh thần làm chủ cuộc sống, công việc của mình và tư duy như một doanh nhân sẽ là điều có lợi rất lớn cho cá nhân bạn trong cuộc sống và công việc. Với xu hướng cải tiến công việc ngày càng sáng tạo hơn thì những ai có tinh thần làm chủ sẽ được nhà tuyển dụng chú trọng vì đây là người sẵn sàng giải quyết mọi thách thức mình gặp với nguồn lực đang có.

Một khi bạn đã quen với cách tư duy “tìm vấn đề – tìm giải pháp giải quyết” thì đầu óc bạn sẽ nhanh nhạy hơn với mọi thứ xung quanh, và quá trình bạn thực hiện 2 bước trên cũng sẽ tiết kiệm thời gian hơn so với lúc đầu.

Cách bạn tư duy với tinh thần làm chủ cũng sẽ có ích rất nhiều khi gặp nhà tuyển dụng. Cá nhân tôi khi tư duy như thế này nhận ra rằng tôi không còn cần ngồi liệt kê ra các câu hỏi mà “có thể” mình được hỏi trong buổi phỏng vấn. Vì quá trình phân tích vấn đề và tìm giải pháp đã giúp tôi có được hầu hết câu trả lời cần thiết cho buổi phỏng vấn. Quan trọng hơn là tôi sẽ tự tin giao tiếp với nhà tuyển dụng một cách thoải mái, tự nhiên bởi vì tôi đã “hít thở cùng một bầu không khí” với họ thông qua phương pháp này. Đây chính là tạo ra “cảm giác người một nhà” với nhà tuyển dụng.

Nếu bạn là nhà tuyển dụng, bạn sẽ thích người mà họ có sự kết nối với bạn, hiểu rõ vấn đề doanh nghiệp bạn đang gặp và đã có sẵn một vài giải pháp phải không nào?

Sau khi hoàn thành hai bước trên thì phần việc còn lại là:

  • Cách bạn thể hiện bạn là giải pháp cho những vấn đề công ty gặp qua cách viết CV và email ứng tuyển.
  • Cách liên hệ trực tiếp với người ra quyết định cuối cùng (Giám đốc điều hành, Giám đốc bộ phận, Giám đốc nhân sự…).

Trong lượt bài tới thì tôi sẽ làm rõ hai nội dung này. Hãy bạn chú ý để theo dõi tiếp phần còn lại nhé.